طراحی وب سایت

نمایش یک سایت یا صفحه ای از یک سایت به جای درخواست کاربر برای مشاهده سایتی دیگر نقض حقوق کاربر است. البته طبیعی است که شرکت های سرویس دهنده می توانند براساس قوانین دسترسی کاربران را به یک سایت را مسدود کنند اما این حق را ندارند که سایت دیگری را به جای سایت درخواستی کاربر نمایش دهند.
نقدی بر صفحه جدید فیلترینگ
علیرضا شیرازی*
از ابتدای سال 89 کاربران ایرانی شاهد تغییراتی در صفحه فیلترینگ بودند، در صفحه جدید علاوه بر نمایش پیامی درباره عدم دسترسی به سایت درخواست شده پیام تبریک سال نو نیز نمایش داده می شود و اما مهم ترین بخش این صفحه جدید نمایش لینک ده ها سایت ایرانی است.
به نظر می رسد که طراحان صفحه جدید فیلترینگ به نوعی قصد حمایت از سایت های ایرانی را دارند و احتمالا قصد دارند که کاربر ایرانی را که به دلیلی قصد مشاهده سایتی فیلتر شده را داشته دعوت به استفاده از سایت های مفید ایرانی کنند. اما آنچه در صفحه جدید فیلترینگ صورت گرفته است به دلایلی که در ادامه اشاره خواهد شد به نوعی حقوق کاربران و مدیران سایت های ایرانی را نقض کرده است.
در سپتامبر 2003 شرکت خصوصی verisign که اپراتور و پیمانکار ثبت دامنه های com. , .net است تلاش کرد تا به جای درخواست های کاربران برای مشاهده دامنه هایی که هنوز ثبت نشده بودند ایشان را به پورتال خود به نام site finder راهنمایی کند و فهرستی از سایت های مشابه و فعال را به کاربر نمایش می داد.
این مسئله خیلی زود باعث واکنش آیکان (icann ) شد و verisign مجبور شد در فاصله کوتاهی این سرویس خود را غیرفعال کند.
اگرچه شاید ایده verisign مورد پسند برخی کاربران نیز واقع شد اما مشخص است که همانطور که آیکان نیز واکنش نشان داد حقوق کلی کاربران و مفاهیم اولیه اینترنت را نقض می کند.
آنچه در بسیاری از کشورها به عنوان قانون وجود دارد و حتی در کشور ما نیز در آیین نامه ها و قوانین مرتبط با سرویس دهندگان اینترنت به صورت تلویحی اشاره شده است عدم دستکاری در اطلاعات درخواستی کاربران توسط شرکت های سرویس دهنده است.
نمایش یک سایت یا صفحه ای از یک سایت به جای درخواست کاربر برای مشاهده سایتی دیگر نقض حقوق کاربر است. البته طبیعی است که شرکت های سرویس دهنده می توانند براساس قوانین دسترسی کاربران را به یک سایت را مسدود کنند اما این حق را ندارند که سایت دیگری را به جای سایت درخواستی کاربر نمایش دهند.
وقتی در مورد صفحه فیلترینگ صحبت می کنیم از سایت یا یک پورتال صحبت نمی کنیم، کارکرد صفحه فیلترینگ نمایش پیام و آگاه سازی کاربر از عدم امکان دسترسی به یک آدرس خاص و احتمالا اطلاعاتی برای پیگیری فیلترینگ اشتباه است.
نمایش صفحه ای که بیشتر شبیه یک پورتال است به جای پیام مسدود بودن یک آدرس عملا تغییر در ماهیت و محتوای درخواستی کاربر است.
در نظر بگیرید که می توان با همین استدلال در فردا روزی مثلا در پاسخ به درخواست کاربری برای دیدن گوگل یک سایت وطنی نمایش داده شود که مطمئنا این قضیه بر خلاف قوانین آیکان است.
اگر فرض کنیم که سیاستی که باعث طراحی صفحه جدید فیلترینگ شده است حمایت از سایت های ایرانی است عملا نمایش صفحه ای با چند لینک محدود از سایت های ایرانی عملا دخالت آشکار دولت در رقابت سالم سایت ها در جذب کاربر است.
توجه کنید که مشخص نیست که سایت های لینک شده در این صفحه (که دو سایت نگارنده مطلب نیز در بین آنهاست) بر چه اساسی انتخاب و براساس چه معیاری رتبه بندی شده و در فهرست سایت ها نمایش داده می شوند.
بطور مثال چه معیاری در انتخاب سایت های خبری بوده است؟ و یا چگونه سایتی با موقعیت، ترافیک و کاربران بسیار بالاتر از سایتی دیگر در فهرست لینکها پایین تر از آن سایت قرار دارد یا حتی در فهرست نیست؟ آیا این موضوع دخالت دولت در رقابت سایت های ایرانی نیست؟
آیا از محتوای صفحه اینگونه برداشت نمی شود که دولت تلاش دارد که کاربران را تشویق به استفاده از سایت هایی ایرانی اما با سلیقه خود کند؟
همچنین آیا قابل تصور نیست که در آینده سایت طراحی شده فرد یا نهادی از داخل دولت یا وابسته به نهادهای نیمه دولتی و یا حتی با داشتن دوستانی در دولت یا نهاد طراحی کننده صفحه فیلترینگ به سادگی وارد این صفحه شده و حتی در جایگاهی بالاتر از سایت های قدیمی تر قرار گیرد؟
حال اجازه دهید مثال دیگری را بررسی کنیم و در واقع از بعدی دیگر به کارکرد این صفحه جدید نگاه کنیم!
همانطور که شاهد هستیم در موارد متعددی سایت های ایرانی حال به دلایل اشتباهات کوچک و یا در شرایط خاص بصورت موقت فیلتر شده اند. مدیران بسیاری از این سایت ها پیگیری های لازم را به عمل آورده و سایت ایشان پس از مدتی مجددا باز شده است.
حال فرض کنید که یک سرویس وبلاگ، سایت شبکه اجتماعی یا حتی یک سایت خبری یا جست وجوگر که مدتی فعالیت کرده و کاربرانی را جذب کرده است به دلایلی به صورت موقت مسدود می شود در این شرایط و با توجه به صفحه جدید فیلترینگ عملا کاربران این سایت به سمت سایت های جایگزین که در صفحه فیلترینگ به آن اشاره شده روانه خواهند شد و سایت فیلتر شده نه تنها برای مدتی از بازدیدکنندگان و کاربران خود محروم می شود بلکه آنها را به سایت رقیب خود واگذار می کند!
اینجا دیگر مفهوم حمایت از سایت های ایرانی در برابر سایت های خارجی یا سایت های ایرانی با سوءنیت نیست بلکه حقوق یک سایت ایرانی دیگر نقض می شود. نمایش یک پورتال به جای پیام مسدودسازی می تواند بدعتی باشد که شرکت های سرویس دهنده اینترنت آن را به شکلی دیگر دنبال کنند.
قابل تصور است که وقتی دولت به جای پیام آگاه سازی از مسدود بودن دسترسی به یک سایت مجموعه از لینک یا حتی سایت پورتال خود را تبلیغ می کند چرا سرویس دهندگان اینترنت بخصوص در بخش خصوصی از این صفجه (که همه ما می دانیم از بازدید بالایی برخوردار است) استفاده نکنند؟ چه جایی بهتر برای تبلیغ خدمات و یا سایت های پیاده سازی شده توسط این شرکت ها!
و اصولا بعید نیست که سرویس دهندگان اینترنت به این صفحه به عنوان فرصتی برای جذب تبلیغات و کسب درآمد نگاه کنند و موافقید که این روند با حقوق کاربران اینترنت همخوانی ندارد و البته چه کسی می خواهد با این عملکرد شرکت های سرویس دهنده مخالفت کند و آیا دولت که خود چنین کرده این توانایی را خواهد داشت؟
در نهایت آنکه به عنوان مدیر دو سایت مطرح ایرانی که حداقل در صفحه جدید فیلترینگ به آنها اشاره شده است معتقدم صفحه فیلترینگ جایی برای حمایت از سایت های ایرانی نیست، تجربه چند ساله نشان داده است سایت های ایرانی حتی نیازی به چنین حمایت هایی ندارند و معتقدم عدم دخالت دولت در رقابت سالم بین سایت های ایرانی خود بالاتر از هر حمایت دیگری است.
---------------------------------------------------------------------------
* مدیر سایت بلاگفا

منبع : اخبار فناوری اطلاعات  تاریخ : 17   فروردین   1389  شاخه : اینترنت